Selam! Excel'le tanışalı ne kadar oldu bilmiyorum ama eminim ki o meşhur ızgaralar karşısında bazen 'Ben bu sayılarla ne yapacağım şimdi?' diye düşünmüşsündür. İşte tam da bu noktada, Excel'in sihirli değneği devreye giriyor: Formüller! Korkutucu görünebilirler, oysa biraz pratikle, o kocaman veri yığınları senin en iyi arkadaşın olacak. Hazır mısın? Excel'i bir hesap makinesinden çok daha fazlası yapacak o temel formül mantığını, sanki yan yana oturup kahve içiyormuşuz gibi, en samimi haliyle konuşalım.

Öncelikle, en temel kuralı kafana kazı: Bir hücreye bir işlem yaptırmak istiyorsan, o hücreye tıkladıktan sonra ilk yazman gereken şey kesinlikle eşittir işareti (=) olmalı. Bu, Excel'e 'Dur bakalım, burada bir hesap yapacağım!' sinyali veriyor. Eşittir işareti olmadan yazdığın her şey, Excel için sadece bir metin parçasıdır, o kadar. Mesela, sadece 5+3 yazarsan, hücrede 5+3 yazar. Ama =5+3 yazarsan, Excel hemen 'Aaa, toplama var!' der ve sonucu (8'i) ekrana yansıtır. Bu, en basit toplama işlemi için geçerli olduğu gibi, en karmaşık fonksiyonlar için de geçerli ilk adımdır.

Her Şeyin Başlangıcı: Basit Aritmetik İşlemler

Formül yazmanın en acemi hali, bildiğin dört işlem. Ama Excel'de toplama için +, çıkarma için -, çarpma için * (yıldız) ve bölme için / (eğik çizgi) kullanıyoruz. Unutma, çarpma için 'x' değil, yıldız kullanmak zorundasın. Bu basit operatörleri kullanarak bile harikalar yaratabilirsin. Örneğin, A1 hücresindeki değeri B1 hücresindeki değerle çarpmak istersen, boş bir hücreye =A1*B1 yazıp Enter'a basman yeterli. Excel, o anki A1 ve B1 değerlerini alıp sonucu sana sunar. İşte bu kadar basit! Eğer birden fazla işlem yapacaksan, matematik kurallarını hatırlamakta fayda var; çarpma ve bölme, toplama ve çıkarmadan önce yapılır. Ama kafan karışırsa, parantezleri kullanmaktan çekinme, onlar senin kurtarıcın!

Fonksiyonlar: Excel'in Hazır Süper Güçleri

İşler biraz daha ilginçleşmeye başladığında, yani sadece iki sayıyı değil, yüzlerce sayıyı aynı anda toplamak istediğinde, her seferinde =A1+A2+A3+... yazmak zorunda kalmak istemezsin, değil mi? İşte burada fonksiyonlar sahneye çıkıyor. Fonksiyonlar, Excel'in sana sunduğu, önceden tanımlanmış, hazır formül paketleridir. Bir fonksiyon kullanmak için de yine = ile başlıyorsun, ardından fonksiyonun adını yazıyorsun (mesela TOPLA), sonra bir parantez açıyorsun ve hangi aralıkta işlem yapacağını söylüyorsun.

• TOPLA (SUM): En sevdiğimiz, en çok kullandığımız. Belirli bir aralıktaki tüm sayıları toplar. Örneğin, B2'den B10'a kadar olan tüm satışları toplamak için: =TOPLA(B2:B10). Buradaki iki nokta üst üste (:), B2'den B10'a kadar olan tüm hücreleri kapsar demektir.
• ORTALAMA (AVERAGE): Aynı aralıktaki sayıların aritmetik ortalamasını bulur. Öğrenci notlarından ay sonu gider ortalamasına kadar her yerde işine yarar. Kullanımı TOPLA ile neredeyse aynı: =ORTALAMA(C2:C50).
• MAK (MAX) ve MİN (MIN): Bir veri setindeki en büyük (en yüksek) ve en küçük (en düşük) değeri anında bulmak için birebir. Bir fiyat listesindeki en pahalı ürünü mü arıyorsun? =MAK(D1:D100). En ucuzunu mu? =MİN(D1:D100).
• SAY (COUNT): Bir aralıkta kaç tane sayısal veri olduğunu sayar. Metinleri saymaz, sadece rakamları. Eğer hem metin hem sayı olan yerlerde kaç hücrenin dolu olduğunu görmek istersen, BAĞ_DEĞ_SAY (COUNTA) fonksiyonunu kullanabilirsin.